Türkiye’nin ilk ‘İnaktif Orf Virüs Aşısı’ MAKÜ’de geliştirildi

MAKÜ Veteriner Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Kale öncülüğünde, Prof. Dr. Yakup Yıldırım, Prof. Dr. Saime İsmet Gürhan, Dr. Sevinç Kant ve Araş. Gör. Dr. Yakup Sinan Orta tarafından geliştirilen, üniversite adına patentle koruma altına alınan inaktif Orf virüs (ORFV) aşısının tanıtım toplantısı Rektörlük Makamında gerçekleştirildi. Toplantıya MAKÜ Rektörü Prof. Dr. Hüseyin Dalgar ile üniversite yönetimi de katıldı.

Küçükbaş hayvancılığın önemli sorununa yerli çözüm

Koyun ve keçilerde görülen, halk arasında “Ektima” olarak bilinen ORFV hastalığı; ağız, diş eti, meme ve deri bölgelerinde oluşturduğu lezyonlarla özellikle kuzu ve oğlaklarda ciddi sağlık sorunlarına neden oluyor. Yeni doğan yavruların ağız, dudak ve diş etinde gelişen yaralar nedeniyle annelerini emememeleri sonucu yüksek ölüm oranlarını beraberinde getirirken, sürülerde önemli verim kayıpları yaşanıyor.

Zoonotik özellik taşıması nedeniyle insanlara da bulaşabilen hastalık, Türkiye’de ve dünyada küçükbaş hayvancılık sektörünün en önemli sağlık problemleri arasında yer alıyor.

10 yıllık saha çalışmasının ürünü

MAKÜ araştırmacıları tarafından geliştirilen aşı için Batı Akdeniz Bölgesi’nde yaklaşık 10 yıl süren saha taramaları gerçekleştirildi. Bunun yanı sıra üç yılı aşkın laboratuvar çalışması yürütülerek bölgedeki yaygın saha suşları tespit edildi ve aşı bu suşlar üzerinden geliştirildi.

Deneme hayvanları ve hedef hayvanlar üzerinde yapılan uygulamalarda başarılı sonuçlar elde edilen aşının, güvenilir, etkili ve düşük maliyetli bir teknolojiye sahip olduğu belirtildi.

Patentle koruma altına alındı

Geliştirilen aşının üretim yöntemi için 2023 yılında Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi adına Türk Patent ve Marka Kurumuna başvuru yapıldı. Yapılan değerlendirmelerin ardından buluş, ulusal patent belgesi almaya hak kazandı ve 20 yıl süreyle koruma altına alındı.

Türkiye ve Dünyada bir ilk

Dünya genelinde Orf hastalığına karşı kullanılan ticari aşıların büyük bölümü canlı liyofilize aşılardan oluşurken, inaktif aşı çalışmaları oldukça sınırlı sayıda bulunuyor. Son yıllarda rekombinant ve genetik modifikasyon temelli aşılar üzerine çalışmalar yürütülse de MAKÜ’de geliştirilen bu ürün, hazırlanış tekniği bakımından Türkiye’nin ve Dünya’nın ilk inaktif Orf virüs aşılarından biri olma özelliğini taşıyor.

Rektör Dalgar: “Bilgiyi katma değere dönüştürüyoruz”

Tanıtım toplantısında konuşan MAKÜ Rektörü Prof. Dr. Hüseyin Dalgar, üniversitenin hayvancılık alanındaki misyonu doğrultusunda sektörün ihtiyaçlarına çözüm üreten çalışmalar yürüttüğünü belirterek, "Halk arasında ektima hastalığı olarak bilinen Orf virüsüne karşı geliştirdiğimiz ve patentini aldığımız inaktif aşı, üniversitemizin bilimsel bilgisini toplumsal faydaya dönüştürme anlayışının önemli bir ürünüdür. Özellikle yeni doğan kuzu ve oğlaklarda ciddi kayıplara neden olan bu hastalığa karşı geliştirilen aşının, yetiştiricilerimizin emeklerini koruyacağına inanıyoruz. Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, sahip olduğu bilgi birikimi ve teknik altyapısıyla ülkemizin ihtiyaç duyduğu alanlarda somut çözümler üretmeye devam edecek. Bu önemli çalışmada emeği geçen tüm akademisyenlerimizi kutluyor, geliştirilen aşının sektörümüz ve ülkemiz hayvancılığı için hayırlı olmasını diliyorum." dedi.

Prof. Dr. Mehmet Kale: "Hedefimiz, küçükbaş hayvanlarda kayıpları azaltmak"

Aşının geliştiricisi, MAKÜ Veteriner Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Kale, yaklaşık 10 yıllık saha çalışması ve 3 yılı aşkın laboratuvar araştırmasının ürünü olan aşının, küçükbaş hayvancılık sektörünün önemli bir ihtiyacına cevap vereceğini söyledi.

Orf hastalığının yetiştiricilerin uzun yıllardır mücadele ettiği önemli sorunlardan biri olduğuna dikkat çeken Kale, "Geliştirdiğimiz inaktif aşıyla hem hayvanlarda güvenli bir bağışıklık oluşturmayı hem de hastalığın yol açtığı ekonomik kayıpları azaltmayı hedefliyoruz. Patentle koruma altına alınan bu çalışma, üniversitemizin bilimsel bilgi üretme ve bu bilgiyi toplumsal faydaya dönüştürme misyonunun önemli bir sonucudur." dedi.

Aşının üretime kazandırılması için çalışmaların sürdüğünü belirten Kale, "Bu aşı, Türkiye'nin ilk inaktif Orf virüs aşısı olma özelliğini taşıyor. Amacımız, küçükbaş hayvanlarda hastalığın neden olduğu kayıpları azaltarak yetiştiricilerimize güvenli ve etkili bir koruma sunmaktır. Bundan sonraki süreçte de aşının üretime ve sahada yaygın kullanımına yönelik çalışmalarımıza kararlılıkla devam edeceğiz." ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Yakup Yıldırım: “Küçükbaş hayvan sağlığının korunması adına önemli bir adım”

Aşı geliştiricilerinden Prof. Dr. Yakup Yıldırım, geliştirilen patentin ektima hastalığına karşı koruyucu inaktif ORF virüs aşısının üretimine yönelik özgün ve yenilikçi bir yöntemi kapsadığını söyledi.

Yıldırım, teknolojinin hastalığın kontrolünü destekleyerek hayvan refahını artırmayı ve yetiştiricilerin ekonomik kayıplarını azaltmayı hedeflediğini belirtti. Patent tescilinin yöntemin özgünlüğünü ve teknolojik değerini resmen doğruladığını ifade eden Yıldırım, bu başarının Türkiye'nin veteriner biyoteknoloji alanındaki araştırma kapasitesine katkı sunduğunu vurguladı.

Yıldırım, bölgeden izole edilen yerel virüs suşunun aşı geliştirme çalışmalarında kullanılmasının, yerli biyoteknolojik çözümler geliştirilmesi açısından önemli bir kazanım olduğunu sözlerine ekledi.